Obóz Stutthof istniał 2077 dni. Swą działalność rozpoczął 2 września 1939 r., zakończył 9 maja 1945 r. Powstał na terenie ówczesnego Wolnego Miasta Gdańska. Założono go z dala od większych skupisk ludzkich w pobliżu wsi Stutthof, na obszarze zalesionym, otoczonym zbiornikami wodnymi, bagnami, torfowiskami co nie pozostawało bez znaczenia dla uwięzionych tu osób. 

Jeszcze przed wybuchem wojny funkcjonariusze gdańskiej policji inwigilowali środowiska polskie, a materiały, które zebrali posłużyły do sporządzenia list Polaków przeznaczonych w pierwszej kolejności do aresztowania.  Tylko w ciągu pierwszego dnia wojny zatrzymano około 1500 osób. Przede wszystkim Polaków aktywnych w środowisku społecznym, gospodarczym i politycznym.  Spośród nich wybrano grupę około 150 osób, które 2 września 1939 r. w pierwszym transporcie odwieziono do Stutthofu.

Miejsce pod przyszły obóz koncentracyjny wybrano już w połowie sierpnia 1939 r. Wyznaczyli je esesmani ze specjalnego oddziału SS – „Wachsturmbann Eimann”. Budowę obozu przeprowadzali przywożeni więźniowie. Od września 1939 r. do maja 1940 r. objął on teren 4 hektarów na którym wybudowano 10 baraków. Mieścił wówczas jednorazowo około 3500 więźniów. Prace nad dalszą rozbudową obozu były ciężkie i trwały przez kolejne lata jego istnienia. W grudniu 1944 r. obóz zajął powierzchnię 120 hektarów. W tym czasie w ewidencji obozu było około 57000 więźniów, częć z nich przebywała w podobozach, których było łącznie 39.

W 1941 r. obóz Stutthof otrzymał dodatkową funkcję – obozu pracy wychowawczej. Pełnił ją wobec osób uchylających się od pracy na rzezcz Trzeciej Rzeszy, zbiegłych z pracy , podejrzanych o sabotaż, etc. Pobyt więźniów „wychowawczych” w obozie był czasowy: tj. 56 dni lub wielokrotność liczby tych dni. Swą dyscyplinarną rolę wobec robotników przymusowych pełnił Stutthof do końa swego istnienia. 

Do roku 1942 Stutthof miał charakter obozu lokalnego. Do tego czasu więziono w nim przede wszystkim Polaków, polskich  Żydów z terenu byłego Wolnego Miasta Gdańska i Pomorza. W styczniu 1942 r. po uzyskaniu statusu państwowego obozu koncentracyjnego został włączony do ogólnoniemieckiej polityki eksterminacji innych narodowości europejskich, w tym Polaków pochodzących z innych regionów okupowanego kraju. W czerwcu 1944 r. w obozie koncentracyjnym Stutthof rozpoczęto realizację akcji Ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej. Nabrał charakteru obozu masowej zagłady. Wówczas trafiło tutaj około 49 tysięcy Żydów.

25 stycznia 1945 r. rozpoczęła się ewakuacja więźniów z obozu Stutthof. Na stąpiła ona na skutek ofensywy zimowej Armii Czerwonej i szybkiego przesuwania się linii frontu. Podjęte przez władze  obozu działania likwidacyjne zakładały wyprowadzenie więźniów ze Stutthofu w kierunku Lęborka. W trasę marszu, nazwanego przez więźniów Marszem Śmierci wyszło około 11 tysięcy więźniów. Drugi etap ewakuacji – drogą morską do Niemiec –  zrealizowano 25 i 27 kwietnia 1945 r. Ewakuację obozu Stutthof i jego podobozów uznaje się na najbardziej tragiczne wydarzenie w jego historii, które pochłonęło za sobą śmierć blisko 18000 więźniów. 9 maja 1945 r. na teren obozu weszły oddziały Armii Czerwonej. W byłym już obozie pozostała około 100 osobowa grupa tych więźniów, którym udało się uniknąć ewakuacji oraz tysieczna rzesza niemieckiej ludności cywilnej uciekającej z Prus Wschodnich przed wojskami radzieckimi.

W obozie Stutthof więziono obywateli 28 krajów, reprezentujących ponad 40 narodowości. Osadzono tutaj około 110 tysięcy więźniów, około 65 tysięcy z nich zginęło. Byli to mężczyźni, kobiety oraz DZIECI. To właśnie ich historie są szczególnym świadectwem tego, jak daleko można posunąć się w nienawiści uznając, że  „wróg nie ma wieku„.