Obóz Stutthof istniał 2077 dni. Swą działalność rozpoczął 2 września 1939 r., zakończył 9 maja 1945 r. Powstał na terenie ówczesnego Wolnego Miasta Gdańska w pobliżu wsi Stutthof, z dala od większych skupisk ludzkich. Umiejscowiony wśród lasów, bagien, torfowisk i zbiorników wodnych, był miejscem szczególnie odizolowanym — co miało istotne znaczenie dla losu więzionych tam osób.

Jeszcze przed wybuchem wojny funkcjonariusze gdańskiej policji prowadzili inwigilację środowisk polskich. Gromadzone materiały służyły do sporządzenia list osób przeznaczonych do natychmiastowego aresztowania. Już pierwszego dnia wojny zatrzymano około 1,5 tysiąca osób — przede wszystkim Polaków, ale także Żydów  zaangażowanych w życie społeczne, gospodarcze i polityczne. Spośród nich wybrano grupę około 150 mężczyzn, których 2 września 1939 r., w pierwszym transporcie, przewieziono do Stutthofu.

Miejsce pod przyszły obóz wyznaczono w połowie sierpnia 1939 r. Dokonali tego esesmani ze specjalne r. go oddziału SS— Wachsturmbann Eimann. Prace budowlane prowadzili więźniowie. Od września 1939 r. do maja 1940 r. obóz obejmował obszar 4 hektarów. Na terenie tym postawionych zostało 10 baraków mieszczących jednorazowo około 3,5 tysiąca więźniów. W następnych latach obóz Stutthof był systematycznie rozbudowywany. W grudniu 1944 r. zajmował teren 120 hektarów, w ewidencji figurowało wówczas około 57 tysięcy więźniów. Część z nich przebywała w 39 podobozach funkcjonujących w innych odległych miejscach.

W 1941 r. Stutthof otrzymał dodatkową funkcję obozu pracy wychowawczej. Trafiały tam osoby uchylające się od pracy na rzecz III Rzeszy, zbiegłe z robót przymusowych lub podejrzane o sabotaż. Pobyt więźniów „wychowawczych” był czasowy i trwał 56 dni lub ich wielokrotność. Funkcję dyscyplinarną wobec robotników przymusowych obóz pełnił do końca swojego istnienia.

Do 1942 r. Stutthof miał charakter obozu lokalnego. Więziono w nim przede wszystkim Polaków oraz polskich Żydów z terenu byłego Wolnego Miasta Gdańska i Pomorza. W styczniu 1942 r., po uzyskaniu statusu państwowego obozu koncentracyjnego, został włączony w ogólnoniemiecki system eksterminacji ludności podbitej Europy. W czerwcu 1944 r. rozpoczęto tu realizację planu tzw.  „Ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”, co nadało mu charakter obozu zagłady. Deportowano tutaj około 49 tysięcy Żydów.

25 stycznia 1945 r., w obliczu ofensywy zimowej Armii Czerwonej i szybkiego przesuwania się linii frontu, rozpoczęto ewakuację więźniów. Około 11 tysięcy więźniów wyruszyło w kierunku Lęborka formując marsz, który przez samych uwięzionych nazwany został Marszem Śmierci. Drugi etap ewakuacji — drogą morską do Niemiec — przeprowadzono 25 i 27 kwietnia 1945 r. Ewakuacja KL Stutthof i jego podobozów była jednym z najbardziej tragicznych wydarzeń w jego historii. Pochłonęła życie blisko 18 tysięcy więźniów obozu Stutthof. 9 maja 1945 r. teren obozu zajęły oddziały Armii Czerwonej. Znajdowała się tam wówczas około stuosobowa grupa więźniów, którym udało się uniknąć ewakuacji, oraz liczna grupa niemieckiej ludności cywilnej i robotników przymusowych zbiegłych z Prus Wschodnich przed wojskami radzieckimi.

W obozie Stutthof więziono obywateli 28 krajów, reprezentujących ponad 40 narodowości. Osadzono w nim około 110 tysięcy osób, z czego około 65 tysięcy poniosło śmierć. Byli to mężczyźni, kobiety oraz DZIECI. To właśnie ich historie są szczególnym świadectwem tego, jak daleko można posunąć się w nienawiści uznając, że „wróg nie ma wieku”.